İSTANBUL (QHA) -

2004'te Irak'ta El Kaide'ye katıldığını beyan eden, 2006'da Irak İslam Devleti'ni kurduğunu iddia eden, 2014'te El Kaide'den ayrılmasının ardından hilafet ilan eden DAEŞ, son yıllarda pek çok terör saldırısıyla gündeme geliyor. Bazı ülkelerde siyasi kargaşalıklardan faydalanarak şehirleri ve üretim tesislerini işgal edip kendi devletlerinin ve işleyişlerinin olduğunu iddia eden örgüt, dünyanın birçok yerinde doğrudan veya dolaylı olarak kendisini gösteriyor.

Peki terör örgütü DAEŞ hangi bölgelerde faaliyet gösteriyor?

 

Siyasi karışıklık ve otorite boşluğu varsa...

Terör örgütü DAEŞ'in faaliyet gösterdiği bölgelerin iki özelliği dikkat çekiyor. Bunlardan bazen birine bazen de ikiden fazla etkene bağlı olarak DAEŞ o ülkede terör ve saldırı eylemlerine gerçekleştirmeye başlıyor. Libya, Suriye, Irak ve kısmen Afganistan örneğinde görüleceği üzere siyasi otorite boşluğunun söz konusu olduğu ve buna bağlı olarak şiddetli bir iç savaşın (yahut bölgeler arası siyasi zıtlaşmanın) yaşandığı ülkeler DAEŞ'in öncelikle üslenip faaliyet gösterdiği yerler oluyor. İkinci etken ise siyasi otorite boşluğu olmasa bile bölgede aktif ve radikal silahlı unsurların hali hazırda bulunuyor olması... Silahlı ve tekfirci bir örgütlenme, doğrudan bir bağı olmasa bile düşmanları üzerinde etki bırakmak ve kendisini daha etkin gösterip diğer radikal unsurları yanına çekmek için DAEŞ'e bağlılığını arz edebiliyor. Nijerya, Lübnan, Mısır ve Endonezya örneklerinde olduğu gibi.

 

DAEŞ nereleri kontrol ediyor?

DAEŞ kontrol ettiği ve faaliyette bulunduğu bölgeleri kendi yayınladığı haritaya göre isimlendirmekte, teröristler bu bölgelerde Horasan, Şam gibi çeşitli bölge isimleri taşıyan oluşumların altında (Horasan DAEŞ'i gibi) faaliyet göstermektedir.

DAEŞ'in sözde "İslam Hilafeti"nin 13 eyaleti: Irak (Irak ve Kuveyt'in tamamı), Şam (Suriye, Lübnan, Ürdün, Filistin ve Sina bölgeleri), Hicaz (Arabistan, Körfez ülkeleri, Katar ve Bahreyn), Horasan (İran, Afganistan, Pakistan, Türkmenistan, Dağıstan, Tacikistan, Özbekistan, Kızgızistan ve Kazakistan), Kürdistan (Türkiye'nin büyük bir kısmı, İran üzerinden Basra Körfezi'ne uzanan arazi), Kafkasya (Türkiye'nin kuzeyi, Gürcistan, Ermenistan, Azerbaycan, Ukrayna ve Rusya'nın bir kısmı), Anadolu (Türkiye'nin batısı), Avrupa (Türkiye'nin Avrupa'daki toprakları ve bütün Balkan ülkeleri), Endülüs (İspanya ve Portekiz), Magrib (Libya ve Tunus'un bir kısmı, Moritanya, Senegal, Mali, Nijerya ve bazı batı Afrika ülkeleri), Habeşistan (Sudan, Çad, Etiyopya ve Kamerun), Arz el-Kenaniye (Mısır ve Libya'nın doğu kısmı).

 

Suriye: Hilafet ilan ettiğinde Suriye'nin yarısından çoğunu ele geçirmişken, şimdi de Suriye'nin yarısını kontrol ediyor. Rakka, Palmira ve Menbiç başlıca bulunduğu bölgelerken Mart 2016'da Palmira'dan çıkarılmış, Ağustos 2016'da da kısmen Menbiç'te kuşatılmış durumda. Rakka de facto olarak terör örgütü tarafından başkent olarak kabul ediliyor. Örgüt bu bölgeyi "Şam" olarak isimlendiriyor.

 

Irak: 2014'te sözde hilafet ilan etmesinin ardından Musul, Ramadi ve Felluce'yi ele geçiren örgüt Bağdat yakınlarına kadar ilerlemişti. Son zamanlarda Mayıs 2016 itibarıyla başlayab Irak Silahlı Kuvvetleri, Irak aşiretleri (Sünni-Şii gruplar) ve yerel unsurların saldırıları neticesinde bazı küçük bölgeler hariç Ramadi ve Felluce'nin merkezlerinden çıkarılmıştır. DAEŞ'le çatışmalar Musul ve civarında yoğunlaşmış durumdadır. Örgüt bu bölgeyi "Irak" olarak isimlendiriyor.

 

Libya: Örgütün "Arz el Kenaniye" olarak isimlendirdiği bölgede bulunan Libya, iç karışıklıklardan faydalanan örgütün ilk zamanlarda Sirte'yi, Derne ve Bingazi'nin bir kısmını kapsıyordu. İlk kurulduğunda DAEŞ burada üç vilayet (batıda Trablus Vilayeti, doğuda Berka Vilayeti ve güneyde Fizan Vilayet,) ilan etmişti. Günümüzde Libya'nın doğusunda Derne ve El Beyda arasını, Bingazi yakınlarındaki Tikah'ı, batıda Sirte'yi, daha batıda Beni Veled ve deniz kıyısındaki Sabratah yakınlarındaki belli bölgeleri, Tunus sınırında yine deniz kıyısına yakın (R'as Ajdir) küçük bir bölgeyi kontrol ediyor.

 

Nijerya: Örgütün "Magrib" olarak isimlendirdiği bölgede, Nijerya'daki Boko Haram'ın örgüte biat etmesiyle DAEŞ burada da faaliyet göstermeye başlamıştır. Nijerya'nın kuzeydoğusunda DAEŞ, Boko Haram aracılığıyla faaliyet göstermektedir.

 

Mısır: Örgütün "Arz el Kenaniye" olarak adlandırdığı bölgeye giren Mısır'da, burada faaliyet gösteren radikal Ensar Beyt el-Makdis adlı örgütün (Gazze'de kurulduktan sonra Hamas'la yaşadığı çekişmenin ardından Mısır'ın Sina bölgesine geçmiştir) DAEŞ'e biat etmesiyle, DAEŞ artık buralarda da Sina yarımadası ve Mısır genelinde çeşitli saldırılar gerçekleştirmektedir. Mısır'ın Sina bölgesinde örgüte bağlı "Sina Vilayeti" ilan edilmiştir.

 

Lübnan: Örgütün "Şam" olarak adlandırdığı bölgede, ülkenin doğusunda Labuha yakınlarında küçük bir bölge DAEŞ tarafından kontrol edilmektedir.

 

Yemen: Örgütün "Yemen" olarak isimlendirdiği bölgede, Ensar el-Şeriyye örgütü üzerinden bazı küçük toprak parçaları DAEŞ kontrolü altındadır. Bölge örgüt tarafından Sana'a, Şabvah, El Beyda ve Hadramut vilayetleri adı altında anılsa da gerçekte çok küçük bölgeleri kontrol etmektedir.

 

DAEŞ'in bölge bölge faaliyetleri canlı harita üzerinde

Liveuamap adlı site Ukrayna ve Suriye'deki çatışmalar dahil birçok güncel olayı çeşitli bölge haritaları üzerinden, saatlik haberlerle (haberler hariç sitenin Türkçe menüsü de bulunuyor) belli bir zaman dilimi içerisinde, bölge bölge işaretlenmiş bir şekilde takip edebilmek mümkün. Burada DAEŞ'in terör faaliyetleri ve kontrol ettiği bölgelerle ilgili de bir harita bulunuyor. (Haritayı incelemek için bkz.)

QHA