KİEV (QHA) - 24 EKİM 2018 -

Yarın, Rus işgali altında bulunan Kırım’da işgalcilerin düzmece davalar açarak hapse mahkum ettiği Kırım Tatar Milli Meclisi Başkan yardımcıları İlmi Ümerov ve Ahtem Çiygöz’ün serbest bırakılmalarının birinci yılı.

Kırım’daki sözde “mahkeme” Çiygöz’ü 8 yıl hapse mahkum etti. Tutsak edilmesinin nedeni ise 26 Şubat 2014 tarihinde Ukrayna’nın toprak bütünlüğüne destek mitingine katılmış olması. Mitingten birkaç saat sonra da Rus askerler herkesin gözü önünde söz konusu mitingin yapıldığı Kırım Özerk Cumhuriyeti Parlamento binasını işgal ettiler.

İki hafta sonra da İlmi Ümerov hakkında da hüküm verildi. Televizyonda güya Rusya’nın toprak bütünlüğünü bozmaya yönelik çağrıda bulunduğu için 2 yıl hapis cezası vermişti.

Ümerov ve Çiygöz Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın yardımıyla serbest bırakıldılar. Siyasi mahkumlar önce Ankara’ya gönderildi, oradan da Ukrayna’nın ana kısmına geldiler. Özgürlüğe kavuştukları ilk dakikadan itibaren mutlaka Kırım’a döneceklerini söylüyorlardı. Ancak bir yıl içinde Kırım’a gidemediler. Serbest bırakılmalarını sağlayan “af kararı” ya da Rus “adaletinin” başka bir belgesi ile tanış olmalarına da izin verilmiyor.

Ancak siyasi tutsakların serbest bırakılması ile ilgili belgeler gizli olarak sınıflandırıldı, bunların yokluğu ise, “uydurma suçlamalarla tekrar hapis cezasına çarptırılma riski olmadan işgal edilen Kırım’a gidebilirler mi?” sorusunu cevapsız bırakıyor.

QHA, İlmi Ümerov ile yaptığı söyleşiyi, neden onların serbest bırakılmasının Kırım ve Rusya’daki siyasi tutsakların şimdilik son serbest bırakılma vakaları olduğu sorusu ile başladı.

İLMİ ÜMEROV

Siyasi tutsakların kurtarılması hakkında

Ne yazık ki, Rus tarafı herhangi bir müzakere kabul etmiyor, çünkü her şey bir kişi tarafından kararlaştırılıyor - Putin. Bizim örneğimizde ise bu Ankara'daki Kırım Tatar diasporasının müdahalesi ve talebiydi. Ben mahkum edildikten sonra, soydaşlarımız bu hapis cezasına dayanamayacağımı ve aktif şekilde Erdoğan'dan bazı tedbirler almasını rica etmeye başladılar. Ve bizi bıraktılar: Ahtem’i (Çiygöz) cezaevinden, ben ise henüz hapishanede değildim.  Hakkımda verilen ve yürürlüğe giren hüküm vardı ve ben kendim Kerç cezaevine gelmeliydim. Tam da o sırada hepimiz için beklenmedik bir şekilde serbest bırakıldık.

Bir yıl içinde olan değişiklikler hakkında

Bizim için ne mi değişti? Hiçbir şey diyebilirm. Tüm çabalarımız Kırım konusunun  enformasyon alanından yok olmamasına, ilk sayfalarda kalmaya yöneli. Bu, son bir yıl boyunca yaptığımız esas vazifemizdi.

Bu süre zarfında ABD'yi, Kanada'yı, birçok Avrupa ülkesini, BM'yi, AB'yi, AGİT'i, Avrupa Konseyi Parlamenter Asamblesi'ni ve birçok uluslararası kuruluşu ziyaret ettik. Ve heryerde Kırım'ın geri alınması, işgalden kurtarılması meselesini gündeme getirdik.

Ama bu sürecin bir tarafı var - bu Ukrayna'nın konumu. Ukrayna da kendi tutumunu sergilese iyi olur. Petro Poroşenko'nun oluşturduğu bir çalışma grubu var ve bu grup Anayasa'ya Kırım'ın statüsü ile ilgili bir değişiklik taslağı hazırladı. Şu anda işgalden kurtarılmasını beklemeksizin Kırım statüsünü ulusal özerklikle değiştirmek gerekiyor.

Anayasa değişikliklerine paralel olarak, yerli halklar ve Kırım Tatar halkının statüsü hakkında olmak üzere en az iki yasa daha kabul edilmelidir. Geçen yıl Eylül ayında, Cumhurbaşkanı Poroşenko bu konuları gündeme getireceğine söz verdi. Devamı henüz gelmedi. Ve eğer Ukrayna tutumunu yaptığı işlerle desteklemiyorsa, bu tutumunu uluslararası platformlarda savunması giderek zorlaşıyor.

Dünya desteği hakkında

Kırım Tatar Milli Meclisi'nin faaliyetinin yeniden başlatılması ve Kırım'da Ukrain dilinde eğitim alma imkanı ile ilgili olarak Uluslararası Adalet Divanı'nın bir kararı var. Rusya bu mahkeme kararını göz ardı ediyor. Şimdilik böyle bir durumdayız: Bütün dünya bizi destekliyor gibi görünüyor, ama sonuç yok.

Yaptırımlar hakkında

(Kırım'ın kurtuluşunun) Askeri yolu değerlendirmiyoruz. Kırım çok militarize olduğu için bu çok tehlikeli. Bu nedenle, sadece diplomatik ve politik etki yöntemlerini değerlendiriyoruz.

Yaptırımlar etkisiz ise, bunları genişletmek gerekiyor. Belki de bireysel yaptırımlardan devlete karşı yaptırımlara - boykot ve Rusya'yı görmezden gelme şekillerine geçmek gerek. Örneğin Rusya'da Dünya Kupası yapıldı ama maalesef dünyada hiçbir ülke onu gerçekten görmezden gelmedi. Bazıları sadece taraftar olarak gitmedi, ama takımlarını gönderdiler. Eğer dünya bu kadar önemli olayları görmezden gelirse, Rusya zor durumda kalacaktır. Dünya Ona dar gelir.

AHTEM ÇİYGÖZ

Siyasi tutsakların kurtarılması hakkında

Herhangi bir tipik örnek olmayacaktır. Ama aynı anda birkaç kişiyle ilgili bir şeyler olacağını düşünüyorum. Bütün şartlar bir araya gelmeli ve tüm mekanizmalar çalışmalı. Onlar (Kremlin esirleri) için mücadele etmeye devam etmeliyiz. En önemlisi bu.

Bunu nasıl anlatacağımı bilemiyorum, ama hapishanede oturup belirli bir tarihi beklemek, yani o tarihte bir şeyler olabilir diye beklemek çok zor- bu çok yıpratıyor. Ama bir şey olacağı da kesin değil. Bu toplumu da yıpratıyor.

Moral ve umut hakkında

Siyasi tutsaklarımızın akrabalarıyla irtibat halindeyim, hatta bazılarıyla (siyasi tutsaklar) da doğrudan görüşüyorum. Orada hangi şartlarda olduklarını biliyorum.  

Hapishanede tutulanlar bizden umut görmeli, onlar için mücadele ettiğimizi görmeliler. Bu onlara güç verecek, moral verecektir. Sekiz, on, yirmi yıl hapis cezasına çarptırılıp da bir yıl sonra çıkmanız, hem toplumumuz hem de devletimiz için büyük bir olay olacaktır. Ve tabii ki bu insanlar için de.

Ukrayna Parlamentosuna aday olma olasılığı hakkında

Yapı olarak toplum hayatında aktif rol almam için mevkiye ihtiyaç duymuyorum. Ama eğer ruhuyla, karakter olarak, eylemleriyle bana yakın olan gruplardan böyle bir teklif gelirse kabul edebilirim.

QHA