İZMİR (QHA) -

Kırım'ın büyük düşünürü İsmail Bey Gaspıralı’nın ölümünün 100. yıldönümü nedeniyle Ege Üniversitesi’nde “İsmail Bey Gaspıralı ve Türk Dünyası” konferansı yapılacak.

İsmail Bey Gaspıralı’nın ölümünün 100. yıldönümü nedeniyle Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü Müdürlüğünce düzenlenen konferans, Ege Üniversitesi Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü’nde 29 Mayıs tarihinde saat 10.00’da yapılacak.

Program:

10.00 Açılış
Saygı dırışu ve İstiklal marşı
Protokol Konuşmaları
İsmail Bey Gaspıralı, Çarlık Rusya ve Türk Dünyası
Oturum başkanı: Prof.Dr. Fikret Türkmen
Prof.Dr. Timur Kocaoğlu: İsmail Bey Gaspıralı, Çarlık Rusyası ve Türkistan
Prof.Dr. Hakan Kırımlı: İsmail Bey Gaspıralı ve Tatar diasporası
Dr. Ümit Polat: İsmail bey Gaspıralı ve Türk dünyasında eğitim


İSMAİL GASPIRALI KİMDİR?

Türklerin meşhur ideolog yazar, siyasetçi, aydın İsmail Gaspıralı, 8 (21) Mart 1851'de Bahçesaray'ın yakınındaki Avcı köyünde doğdu. Babası Mustafa Ağa, Alupka ve Yalta arasındaki Gaspıra köyünün soylularındandı. 1854'te Sivastopol savaşı sırasında Mustafa Ağa Bahçesaray'a yerleşti ve oğlunu önce Bahçesaray'daki Zincirli Medrese'ye ve daha sonra da 10 yaşında iken Simferopol Gymnasium'una gönderdi. İki yıl sonra İsmail, Voronezh Askeri Lisesi'ne gitti ve sonra Moskova Askeri Lisesi'ne nakledildi.

1868-1871 yılları arasında Bahçesaray Zincirli Medrese ve Yalta Dereköy medresesinde ders verdi. Modernleşmenin Avrupalılaşma olduğunu savunan İsmail Gaspıralı, modernleşmenin tek yolunun eğitim olduğuna inanıyordu. Gaspıralı, İslam okullarındaki çoğunlukla din üzerinde yoğunlaşan eğitim sistemini eleştirdi ve çocukların ana dillerini daha etkili konuşmalarını sağlayacak yeni bir eğitim sistemi kurdu. Bu da Rusya İmparatorluğuna dahil Türk halkları arasında XIX yüzyılda eğitim alanında “Cadidizm” olarak adlandıran bir reformist harekatını başlangıcı oldu. Bu harekat, mektep ve medreselerde yazılı yöntemle eğitim yerine sesli yöntemin getirilmesi ile başlamıştır.

Gaspıralı, düşüncelerini 1883 yılında Bahçesaray’da çıkarmaya başladığı ve uzun yıllar boyunca Rusya’da tek Türk gazetesi olmaya devam eden “Tercüman” gazetesi ile yaydı. Söz konusu gazete Kırım Tatar ve Rus dilinde çıkıyordu.

Gaspıralı, çocuklar için Alem-i Subyan (Çocuklar Dünyası) dergisi, kadınlar için ise Alem-i Nisvan (Kadınlar Dünyası) adlı dergi çıkarmış, bu dergiyi kızı Şefika yayına hazırlamıştır.

İsmail Gaspıralı, 1907 yılında kurulan ve Rus İmparatorluğu’ndaki Müslüman Türk entelektüellerini birleştiren İslam Birliği’nin (İttifaq-i Müslimin) kurucularından biriydi.

Ayrıca ilk Rus Müslüman kongresinin organizatörlerinden biriydi ve Rusya'daki Müslümanlar için sosyal ve dinî reformlar oluşturmayı amaçlıyordu.

UNESCO, 2014 yılını İsmail Bey Gaspıralı'yı anma yılı ilan etmişti.

QHA