BAKÜ (QHA) 26 OCAK 2019 -

Azerbaycan’da antik bir kaya sığınağının zeminindeki küçük deliklerden oluşan yüzey, dünyanın en eski antik masa oyunlarından birinin yaklaşık 4 bin yıl önce göçebe çobanlar tarafından oynandığını gösteriyor.

Arkeofiili haber sitesine göre New York’taki Amerikan Doğa Tarihi Müzesi’nden araştırmacı Walter Crist, Azerbaycan’daki bir milli parkta bulunan kaya sığınağını ziyaret ederek şu an “58 Delik” olarak bilinen antik oyunun izlerini aradı.

Bu oyun bazen “Tazı ve Çakallar” olarak da adlandırılıyor. İngiliz arkeolog Howard Carter, MÖ 18. yüzyılda yaşamış Antik Mısır Firavunu Amenemhat IV’ün mezarındaki hayvan figürleri gibi parçalarla oynanan bir oyun seti buldu.

Crist, Azerbaycan’daki kaya sığınağında yapılmış yuvarlak çukurların kendine özgü kalıplarının da aynı oyundan geldiğini söylüyor. Ancak Azerbaycan versiyonu, firavunun mezarında bulunan oyun setinden bile daha eski olabilir.

MISIR'DAN KAFKASYA'YA UZANAN ANTİK BİR OYUN

Crist, bu sığınağın yakınındaki kaya resimlerinden elde edilen kanıtların, oyun setinin geçmişinin MÖ 2000’e ya da Azerbaycan’ın bu bölgesinin göçebe çobanlar tarafından iskan edildiği yaklaşık 4.000 yıl önceki bir tarihe dayandığını öne sürdüğünü söylüyor. O dönemde, oyunun Mısır, Mezopotamya ve Anadolu dahil olmak üzere antik Orta Doğu’da yaygın olduğu belirtiliyor.

Crist, “Bu dönemde birdenbire her yerde karşımıza çıkıyor. Şu anda en eskisi Mısır’dan, ama tam da öyle değil. Daha eski bir yerden bulamadığımız için böyle düşünüyor olabiliriz. Yani, gerçekten çok hızlı yayılmış görünüyor.” diyor.

Crist, Azerbaycan’dan bir dergideki fotoğrafta gördüğü “58 Delik” ya da “Tazı ve Çakallar”ın başka bir kopyasının kalıntılarını arıyordu. Ancak, oraya uçuşunu ayarladıktan sonra, yeni bir toplu konut yapılanmasının ülkenin başkenti Bakü yakınlarındaki arkeolojik alanı toprak altında bıraktığını öğrendi.  Bu yüzden Crist, Azerbaycan’daki diğer arkeolojik bölgeleri araştırdı ve bu araştırma onu ülkenin güneybatısındaki bir UNESCO Dünya Miras Alanı olan, antik kaya oymaları ve çizimleri ile ünlü Gobustan Ulusal Parkı’na götürdü.

Parktaki arkeologların kaya sığınağındaki delikler hakkında bir şeyler bildiğini, ancak onların bir masa oyunu olarak kullanıldıklarını bilmediklerini söyleyen Crist, bu deliklerin sığınağın kayalarına onun nasıl kullanıldığını gösteren belirgin bir şekilde kesilerek açıldığını söylüyor. Crist, “Bu oyunların yaklaşık 1.500 yıl boyunca oynandığına ve oynandığı şekliyle de çok müdavimi olduğuna dair aklımda hiçbir şüphe yok.” diyor.

58 Delik’in kuralları bilinmemekle birlikte, birçok kişi oyunun günümüzdeki modern tavlaya biraz benzer şekilde, tohum veya taş gibi küçük fişlerle bir hedefe ulaşana kadar tahta etrafında hareket edilerek oynandığını düşünülüyor.

QHA